ایران و روسیه باید در سوریه دست به انتخاب بزنند

برخی از تحلیل گران و رسانه های غربی معتقدند ایران و روسیه در تلاش هستند پیش از پایان دوران ریاست جمهوری اوباما و قبل از روی کار آمدن هیلاری کلینتون یا دونالد ترامپ به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا، بحران سوریه را با تعامل و همکاری با دولت فعلی آمریکا حل و فصل کنند. مسئله ای که به نظر می رسد باراک اوباما نیز به عنوان یک دست آورد و میراث مهم سیاست خارجی دنبال آن باشد.

به گزارش «تابناک»، در همین راستا، هفته نامه آمریکایی «نیوزویک» در مطلبی به انتقاد از سیاست ها و اقدامات باراک اوباما در سوریه در 5 سال اخیر پرداخته است و معتقد است نامه 51 دیپلمات آمریکایی با هدف خارج کردن اوباما از سیاست های منفعلانه در سوریه در مقابل دولت سوریه، ایران و روسیه نوشته شده است. چنین نامه ای مسبوق به سابقه بوده به طوری که دیپلمات های آمریکایی نیز در سال 1990 بی تفاوتی و انفعال آمریکا در برابر قتل عام در بالکان را به چالش کشیدند.

این مجله آمریکایی معتقد است برخلاف تجربه 20 سال پیش بالکان، پایان دادن به بحران سوریه با هر ابزاری، سیاستی از که رئیس جمهوری بعدی آمریکا باید دنبال کند.

در ادامه این هفته نامه آمریکایی می گوید که باراک اوباما هیچ رغبتی برای رویارویی و عبور از ایران و روسیه در سوریه ندارد. هم اکنون گزارش های رسانه ای حاکی از آن است که ایران و روسیه در حال تجدیدنظر در سیاست های خود در سوریه و حمایت از دولت این کشور هستند. مخالفت های اخیر در وزارت خارجه در مقابل اقدامات ایران و روسیه نشان دهنده این است که دیگر تضمینی وجود ندارد که آمریکا در برابر ایران، روسیه و دولت سوریه کوتاه بیاید و به نظر می رسد آن ها به این نتیجه رسیده اندکه باید سیاست شان را در سوریه تغییر دهند.

نیوزویک مدعی است که ایران و روسیه در حال فشار بر کاخ سفید برای اتخاذ تصمیمات و سیاست هایی است که هم برای خودشان خوب باشد و هم دولت سوریه. تهران و مسکو نیاز به زمان بیشتری برای خنثی کردن و از بین بردن دشمنان بشار اسد دارند. با این حال، روسیه و ایران با یک انتخاب حیاتی و مهمی روبرو هستند: یا دنبال یک معامله و توافق برای انتقال قدرت سیاسی با دولت اوباما در سوریه باشند یا اینکه منتظر انتخابات ریاست جمهوری آمریکا و انتخاب رئیس جمهور جدید بمانند.

در همین راستا، برخی منابع غربی معتقدند، ایران و روسیه قصد دارند با دولت اوباما تا پیش از ترک کاخ سفید برای حل بحران سوریه به توافقاتی برسند. این منابع غربی معتقدند ایران و روسیه به خوبی می دانند که اگر هیلاری کلینتون رئیس جمهور آمریکا شود، سیاست تهاجمی تری را در سوریه دنبال خواهد کرد؛ کمااینکه، یکی از موارد اختلافی میان اوباما و کلینتون در زمانی که کلینتون وزیر خارجه آمریکا بود، مسئله سوریه بوده است.

به یاد بیاوریم که چند ماه پیش کلینتون در مصاحبه با شبکههای تلویزیونی بوستون صراحتاً از عملکرد کاخ سفید در رویارویی با بحران سوریه ابراز ناخرسندی کرد و گفته بود: «شخصاً طرفدار اعمال منطقه پرواز ممنوع در سوریه و مداخله نهادهای بشردوستانه برای توقف کشتار زمینی و هوایی در این کشور هستم.»

این در حالی است که دولت اوباما بارها با این سیاست مخالفت کره و حتی سخنگوی کاخ سفید در واکنش به اظهارات کلینتون گفته بود: «اعلام منطقه پرواز ممنوع یکسری سؤالات منطقی و دشوار از جمله اینکه چگونه باید این سیاست اعمال شود و چه منابعی برای حفاظت واقعی از منطقه لازم است را به دنبال خواهد داشت.»

بلومبرگ نیز در تازه ترين تحليل خود در اين خصوص نوشته است: «هيلاري كلينتون در تبليغات انتخاباتي خود اعلام كرده كه رويكرد خشن تري را در قبال دولت بشار اسد به نسبت باراك اوباما اتخاذ خواهد كرد. يكي از طرح هاي مدنظر وي حمايت از برقراري طرح پرواز ممنوع است».

این در حالی است که رابرت پاول از تحليلگران ارشد مسائل خاورميانه گفته است: «من تعجب مي كنم اگر هيلاري كلينتون در سوريه دست به تقابل جدي تري با روسيه بزند. براي حركت نظامي جدي از سوي امريكا در سوريه دير شده است. زماني بود كه امريكا مي توانست با توسل به گزينه نظامي تغييري در ميدان بدهد اما از آن زمان بسيار گذشته است».

از سوی دیگر، با توجه به زمان انتشار نامه 51 دیپلمات آمریکایی، آن ها معتقدند كه بسيار بعيد است در استراتژي اوباما در قبال سوريه در چندماه باقيمانده تغييري ايجاد شود. كاخ سفيد مي گويد كه از نظريات و طرح هاي جديد در خصوص سوريه استقبال مي كند اما اينكه اين استقبال به تغييري منتج شود، بسيار بعيد خواهد بود. باراك اوباما به صراحت اعلام كرده كه راهكار نظامي را بهترين راه حل براي بحران سوريه نمي داند و با همين استراتژي روزهاي باقي مانده در كاخ سفيد را هم خواهد گذراند.

رابرت فورد كه در سال ٢٠١٤ از عنوان نماينده اوباما در امور سوريه استعفا داد در ايميلي به بلومبرگ گفته است كه در سه دهه اي كه در وزارت امور خارجه بوده است هيچگاه شاهد امضاي سندي توسط بيش از سه تا چهار ديپلمات ارشد نبوده است و از اين حيث سند سوريه كه اخيرا منتشر شده با امضاي ٥١ ديپلمات بسيار مهم است. فورد در اين خصوص مي گويد: اين سند مي گويد كه سياست هاي فعلي امريكا در سوريه شكست خورده است.

اندرو تابلر از تحليلگران مسائل سوريه در اين خصوص مي گويد: «در اين نامه يا سند پيشنهاد حملات گسترده و وسيع به سوريه نشده است بلكه پيشنهاد حملات هدف داري را شامل مي شود كه مي تواند حيات دولت بشار اسد را تهديد كند. به گفته اين تحليلگر اين سند در حقيقت پيشنهادي به رييس جمهور بعدي امريكا در خصوص سوريه است».

حال چند سوال اساسی باقی می ماند که برای پاسخی روشن تر به آن ها باید منتظر اتفاقات آینده باشیم. آیا روسیه، ایران و دولت اوباما می توانند تا پیش از برگزاری انتخابات نهایی آمریکا و روی کار آمدن دولت جدید به توافقی برسند؟ و سوال مهم دیگر اینکه، دولت آینده آمریکا به ریاست جمهوری ترامپ و احتمال قوی تر کلینتون، چه سیاستی در سوریه اتخاذ خواهد کرد؟ دخالت نظامی در سوریه و پذیرش ریسک مقابله با ایران و روسیه یا در پیش گرفتن مسیر دیپلماسی و مذاکره؟